Bezpłatne bilety kolejowe w Holandii: Holenderskie koleje, NS Royal Dutch Railways, rozpoczynają latem odważny eksperyment społeczny: od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r. tysiące mieszkańców o niskich dochodach będzie mogło jeździć pociągami za darmo. To nie tylko chwilowa ulga, a próba odpowiedzi na rosnące koszty transportu i ich wpływ na codzienne życie ludzi. Jeśli test się powiedzie, darmowy lub mocno subsydiowany bilet może trafić do rozważenia na skalę ogólnokrajową.
Transport jest już zbyt drogi dla wielu ludzi
Koszty życia w Holandii rosną — nie tylko w sklepach spożywczych czy na stacjach benzynowych, ale coraz wyraźniej także w transporcie publicznym. Zdaniem NS stanowi to realną barierę dla mobilności osób o niskich dochodach. Na ten moment test odbędzie się w miasteczku Amersfoort, ale niewykluczone, że obejmie wkrótce więcej holenderskich miast.
Jak wskazuje dyrektor ds. handlowych i sieci w NS Daan Schut: ,,Gdy ludzie nie mają pieniędzy nawet na bilet kolejowy, codzienne życie staje się ograniczone — ludzie rezygnują z wyjść, wizyt u rodziny albo z możliwości dojazdu do pracy czy szkoły”. Organizacje społeczne i banki żywności podkreślają, że ludzie doświadczają tego na bardzo osobistym poziomie: niektórzy nigdy nie odwiedzają rodziny mieszkającej dalej, inni nie mogą dotrzeć na wizytę u lekarza, a dzieci znają jedynie swoją najbliższą okolicę.
Bezpłatne bilety kolejowe w Holandii
Nowy program nosi nazwę Vooruitpas i potrwa pół roku. Tysiąc uprawnionych mieszkańców Amersfoort zostanie wybranych do udziału, jeśli chętnych będzie więcej niż miejsc, przeprowadzone zostanie losowanie. Wybrani uczestnicy otrzymają bilet, który pozwoli im na bezpłatne podróżowanie pociągami NS w całej Holandii w okresie trwania testu.
Podstawowy cel badania to zrozumienie jakie są rzeczywiste potrzeby tej grupy, czyli jak często podróżują, w jakim celu korzystają z pociągów — do pracy, szkoły, odwiedzin u rodziny, oraz czy bezpłatny bilet zmienia ich zachowania transportowe? NS chce zbadać te zmiany, zanim podejmie decyzje o ewentualnym rozszerzeniu programu.
Przeczytaj także: Podwyżka czynszu w Holandii już od 1 lipca: ile dopłacimy i jak wpłynie to na dodatek mieszkaniowy?
Amersfoort wybrano do pilotażu nieprzypadkowo. Miasto jest wystarczająco duże, by dało realne dane statystyczne, a lokalne władze mają dobrą znajomość struktury mieszkańców i mogą skutecznie dotrzeć do osób, które najbardziej skorzystają na takim rozwiązaniu.
Dodatkowy program zniżkowy
Jak podaje parool.nl, jednocześnie z testem Vooruitpas w holenderskim parlamencie trwają prace nad innym rozwiązaniem — tzw. Nederlandticketem. To miesięczny bilet na pociągi poza godzinami szczytu za 49 euro, który ma zachęcić więcej osób do korzystania z kolei. Te dwa programy działają równolegle: Nederlandticket ma zwiększyć ogólne wykorzystanie transportu kolejowego, a Vooruitpas skupia się na grupach o najniższych dochodach.
„Transport stał się po prostu zbyt drogi”
Sabiet Balwant-gir, założycielka Voedselbank Plus (Banku Żywności Plus w Leidsche Rijn, Vleuten i De Meern), która doradzała NS w kwestii tzw. ubóstwa transportowego, mówi wprost: „Transport stał się po prostu zbyt drogi dla wielu osób — od benzyny, przez utrzymanie samochodu, aż po bilet kolejowy”.
Jej zdaniem prowadzi to do izolacji społecznej, a ludzie rzadziej odwiedzają rodzinę czy przyjaciół. Balwant-gir ma nadzieję, że pilotaż stanie się podstawą do utworzenia stałego systemu wsparcia mobilności dla osób o niskich dochodach.
NS planuje opublikować wyniki badania na początku 2027 roku. To wtedy okaże się czy darmowy bilet zmienia przyzwyczajenia podróżnych, ile takie rozwiązanie kosztowałoby na większą skalę, a także czy model oparty na zerowej opłacie lub mocno zniżkowanym bilecie ma sens ekonomiczny i społeczny.