Holenderscy pracodawcy coraz częściej wprowadzają rozwiązanie, które może mieć duże znaczenie dla finansowej przyszłości zatrudnionych. Pracownik zyskuje większy wpływ na odkładane pieniądze, ale jednocześnie musi podejmować decyzje, które wcześniej należały głównie do pracodawcy lub instytucji emerytalnej. Nowe możliwości mogą być szczególnie interesujące dla osób, które często zmieniają zatrudnienie albo planują w przyszłości wyjechać z Holandii. Elastyczna emerytura w Holandii nie jest jednak tym samym co państwowe świadczenie AOW.
Coraz więcej firm w Holandii pozwala swoim pracownikom gromadzić dodatkowy, indywidualny kapitał emerytalny obok standardowego programu pracowniczego. Zatrudniony otrzymuje większą kontrolę nad tym, ile pieniędzy odkłada i w jaki sposób są one inwestowane.
Z danych firmy zarządzającej aktywami Vive cytowanych przez portal Man-man.nl wynika, że w ciągu ostatniego roku na takie rozwiązanie zdecydowało się pięciu dużych pracodawców, zatrudniających łącznie prawie 1000 osób. W ciągu roku pracownicy zgromadzili w ten sposób ponad milion euro dodatkowego kapitału emerytalnego.
Jak działa elastyczna emerytura w Holandii?
W tradycyjnym systemie pracownik miał zazwyczaj niewielki wpływ na sposób gromadzenia pieniędzy. Zasady programu ustalał pracodawca wraz z funduszem emerytalnym lub ubezpieczycielem, a składki były automatycznie potrącane z wynagrodzenia. W elastycznym rozwiązaniu obok podstawowej emerytury pracowniczej może powstać osobista pula oszczędności, o której zatrudniony w większym stopniu decyduje sam.
W zależności od warunków konkretnego programu pracownik może:
- wpłacać dodatkowe pieniądze;
- zmienić wysokość wpłat;
- wybrać mniejszy lub większy poziom ryzyka inwestycyjnego;
- dostosować swój cel emerytalny;
- zabrać zgromadzony kapitał po zmianie zatrudnienia;
- zachować pieniądze również po wyjeździe za granicę.
Środki nie przepadają więc automatycznie, gdy pracownik zmieni firmę albo opuści Holandię. Możliwość przeniesienia kapitału może być szczególnie ważna dla pracowników zagranicznych, którzy nie planują pozostać w jednym kraju aż do osiągnięcia wieku emerytalnego.
To nie jest zamiennik emerytury AOW
Należy podkreślić, że to rozwiązanie nie zastępuje państwowej emerytury AOW. Holenderski system emerytalny składa się z kilku części.
Pierwszą jest AOW, czyli podstawowe świadczenie państwowe. Drugą stanowi emerytura gromadzona za pośrednictwem pracodawcy. Trzecia obejmuje indywidualne produkty i dodatkowe oszczędności emerytalne. Około 90 procent pracowników w Holandii uczestniczy w dodatkowym programie organizowanym przez pracodawcę.
Przeczytaj także: Holenderska emerytura dla Polaków. Nawet kilka lat pracy może dać dodatkowe pieniądze do końca życia
Elastyczny program opisywany przez holenderskie media jest przede wszystkim dodatkiem do standardowej emerytury pracowniczej. Nie oznacza to, że każda zatrudniona osoba może samodzielnie wybrać dowolny fundusz lub zrezygnować z obowiązującego programu.
Emerytura jest częścią warunków zatrudnienia. Jeżeli w danej branży lub firmie obowiązuje określony fundusz emerytalny, pracownik zazwyczaj zostaje nim automatycznie objęty.
Holandia zmienia cały system emerytalny
Rosnące zainteresowanie elastycznymi programami wiąże się z reformą holenderskich emerytur. Ustawa Wet toekomst pensioenen obowiązuje od 1 lipca 2023 roku i stopniowo zmienia sposób naliczania przyszłych świadczeń.
W nowym systemie większe znaczenie ma osobisty kapitał emerytalny, którego wartość jest powiązana między innymi z wynikami inwestycji. Wszystkie fundusze, ubezpieczyciele i pracodawcy mają dostosować swoje programy do nowych przepisów najpóźniej do 1 stycznia 2028 roku.
Zmiana ma sprawić, że pracownik będzie lepiej widział, ile pieniędzy zgromadził. Jednocześnie wysokość przyszłej emerytury może być w większym stopniu uzależniona od sytuacji na rynkach finansowych.
Większa swoboda oznacza również większe ryzyko
Możliwość samodzielnego wyboru wysokości wpłat i strategii inwestycyjnej daje pracownikowi większą kontrolę, ale nie gwarantuje wyższego świadczenia.
Osoba wybierająca bardziej ryzykowne inwestycje może zgromadzić większy kapitał, jeżeli rynki będą rosły. W przypadku spadków wartość oszczędności może się jednak zmniejszyć.
Także po osiągnięciu wieku emerytalnego niektóre elastyczne programy pozwalają wybrać między stałym a zmiennym świadczeniem. Stała wypłata daje większą przewidywalność, natomiast przy wariancie zmiennym część pieniędzy pozostaje inwestowana. Oznacza to możliwość uzyskania wyższych wypłat, ale także ryzyko ich obniżenia.
Eksperci podkreślają dlatego, że pracownicy muszą otrzymywać jasne informacje i wsparcie. Sam dostęp do osobistego konta emerytalnego nie wystarczy, jeżeli zatrudniony nie rozumie zasad inwestowania i konsekwencji podejmowanych decyzji.
Nie wszyscy pracownicy odkładają na dodatkową emeryturę
Pomimo dobrze rozwiniętego systemu część zatrudnionych w Holandii nadal nie gromadzi emerytury pracowniczej. Pod koniec 2023 roku problem dotyczył około 680 tysięcy osób, czyli ponad 9 procent pracowników.
Holenderskie władze chcą do końca 2027 roku znacząco zmniejszyć liczbę osób pozbawionych dodatkowego zabezpieczenia. Elastyczne i prostsze programy mogą być rozwiązaniem przede wszystkim dla firm, które nie są objęte obowiązkowym branżowym funduszem emerytalnym.
Co powinien sprawdzić pracownik?
Osoby zatrudnione w Holandii powinny przede wszystkim ustalić, czy ich pracodawca odprowadza składki emerytalne i do jakiej instytucji trafiają pieniądze. Informacje te można znaleźć na odcinku wynagrodzenia, w umowie o pracę albo na koncie Mijnpensioenoverzicht.nl.
Warto również zapytać pracodawcę:
- czy firma oferuje dodatkowy elastyczny program;
- kto finansuje wpłaty;
- czy pracownik może wpłacać własne środki;
- jakie opłaty są pobierane;
- gdzie inwestowane są pieniądze;
- co stanie się z kapitałem po zmianie pracy lub wyjeździe z Holandii.
Szczególną uwagę należy zwrócić na różnicę między standardową emeryturą pracowniczą a dobrowolnym dodatkowym oszczędzaniem. Nowy rodzaj emerytury nie jest automatycznie dostępny dla wszystkich. O jego wprowadzeniu decyduje pracodawca, a dokładne zasady zależą od wybranego programu.